martes 10 maio 2016

As andainas dunha vella de Requián, a espada de Forcas



 

Dentro da ermida de San Brais, en Requián, escóitase un ‘réquiem’ polo pasamento do inverno: fóra, o cuco está a quentar o pico para anunciar a primavera; o pillabán, trala posta dos ovos no niño dunha pega, vai cantar, e contar, as horas acochado na mesta fraga da ribeira do Sil: logo, mentres cante o cuco haberá poesía.                                             


     Nesta aldea de Parada de Sil, morou antano unha muller que bailaba entre bruxa e sabia meiga. Ninguén lembra o seu nome de pila: os máis vellos do lugar, que por entón eran uns raparigos, falan dela co xenérico de ‘a vella de Requián’.
 
      Esta muller, máis nómade que sedentaria, percorría sen acougo a bisbarra de Caldelas: ás veces, acochada polo fondo das canellas que marcan as lindes dos soutos da  ribeira; outras veces, gustaba máis dos camiños abertos de carro que unen as aldeas da montaña ou de andaina polos de ferradura rubindo dende o muíño de A Ponte, en Barxacova, deica a necrópole de San Víctor, onde repousada unha miguiña deitada nunha tumba, deixándose levar polos nubeiros errantes do ceo; logo, camiñaría con tento, ás veces á pata coxa, polo canal da fábrica da luz deica o monte Tucela, gustosa de escudriñar por detrás dunhas xestas ás mouras saíndo da súa cova a lavaren as roupas no río Mao que baixa fuxidío cara o Sil, atizado nas fervenzas polas escobas das meigas. 
    
      Co sentido dun tríscele druída dun petróglifo, seica oficiaba ofrendas telúricas perante á fenda aberta na Pena dos Mouros, onde antano a Dorinda de Forcas, a muller do ‘O Heleno’, atopara unha folla de espada, de bronce, un día que lle levara a comida de cachelos con iscos, pan e mais viño, ao seu home Manolo, que traballaba na obra do canal. A espada, quizais deixada como ofrenda ao río Mao, axiña pasou da mao do capataz á do enxeñeiro, Conde Balvís, entusiasta da arqueoloxía. O Boletín de Ourense, maio-xuño de 1905, recolle a súa doazón ao MAPOU: “Donativo de D. Francisco Conde Valvís: Una hoja de espada prerromana, de bronce, hallada en una cueva  descubierta al hacer la exploración del canal  en el salto de agua de Forcas, ayuntamiento de Parada del Sil".          
                                                             A espada de Forcas
    
     Despois facía outra pousa no lugar das Cerdeiras, desexosa de saír nos papeis como Condesa Balvís, de atopar outro machado de talón da mesma Idade de Bronce, de cando a xente vivía acubillo de pallozas, servíndose de olas e cuncas campaniformes para os alimentos e da metalurxia tanto para as guerras tribais como para arranxar útiles de labranza. 

      Pola castañeira, baixaba polos Fiós a Entrambosríos. Entón, pasmada perante ao vello castiñeiro, mentres rillaba mal como podía unha castaña, espetoulle na boca da caracocha: “É certo que xa estabas plantado, cando acordou o dinosauro?” O castiñeiro senlleiro riulle a indiscreción, espertando a boca de dez ourizos: axiña, como resposta, unhas puñadas de castañas, porfiadas, foron pingando unhas tralas outras na testa e no cocote da vella! Xa que logo, coa cabeza pampa, pegou no camiño do muíño á procura do envurullo dun feixe de palla no alpendre do enxeño hidráulico dos Quintas e así, arrolada pola carraca do muíño, entrou no sono como unha castaña no ourizo. 

     Certo, unha muller tarambaina, co baile de San Vítor de acó acolá: facíalle un buraco polo cima e íalle comendo o miolo ao panciño. No setembro, acudía aos Milagres; outras, aparecía osmando na feira de Montederramo, latricando soa, ou alá enriba no cumio de San Mamede cos brazos abertos, cismando ao Altísimo por conseguir non sei que dons e, mesmo, na feira dos bois de Chandrexa de Queixa. Abofé que estaba en tódalas partes, fuxidía e omnipresente coma Deus.

 
      Disque devecera polos terróns de azucre, de cando moza ía coas ovellas para o monte, e que lle caeran os dentes cos primeiros afogos da menopausa, que se lle presentara prematura, dun mes para outro, sen darlle tempo ao seu home de facerlle un fillo. Así pois, había xa anos que non podía rillar as codelas do pan centeo, mais gustaba moito mollalo en viño con azucre, aínda quente do forno; decotío, tamén se deixaba ollar polos camiños chuchando un chourizo nos días de precepto da Coresma, entón... ‘larpeira, cona de vella’!, bramaba o cura polo baixiño.
                                           
     A vella de Requián, malia de ser lixeira de corpo, era viva de mente coma unha carriza. Mais, de tanto camiñar e pouco comer, pola noite, acompañada do ruxido do leito de xergón de follas de millo, brincábanlle as tapadeiras dos potes por riba da cabeza ou se confundía no ar, envurullada nunha nube de la. A coitada estáballe tola de todo: metéraselle no caletre que Benigno, o seu home, andaba a facerlle as beiras á Rosa, unha veciña aínda de bo ver, de patas gordas e lucida de peitos, que daba gusto vela camiñar contornando as nádegas, exuberante de curvas, os domingos cara a igrexa coa cara lavada e vestida de primavera, lucindo vistosos ternos estampados. Por causa desta muller fermosa, como a vaqueira da Finojosa, a Carriza deixara embruxado ao Benigno co mal de ollo: quedara castigado, de por vida, a mirar arreo cara arriba: mentres ollaba o ceo, ia tentando o camiño coas chancas. E logo, Miraceo, vai chover mañá que teño que segar a herba?, preguntábanlle, pois seica acertaba co tempo mellor có parte da Radio Nacional.

      Unha mañá de novembro, coa caída da folla, a vella de Requián deulle un mal aire  no camiño de carro que baixaba ao mosteiro de Santa Cristina. Trala ventada no amencer do día de defuntos, parou cun pan quentándolle o corazón afogado: ao lonxe, escoitábanse as campás da ermida de San Brais de Requián exhalando sons tristes dun “réquiem”, mentres a rapazada, en troques, alegre e rebuldeira, cantaba no recreo da escola: // Ting, tang... ting, tang...! / pola vella de Requián, / as codelas non as quere / o miolo non llelo dan” / ting, tang... ting, tang...! //

luns 15 febreiro 2016

As aureanas, ninfas feiticeiras, na orixe dos ríos Sil e Miño




“Tempus fugit”, dicían os romanos; nun suspiro, pasaron máis de corenta anos. O outro antonte volvín a Roma a pateala de novo coa canseira de can vello. A cidade eterna continúa na quietude do ‘non-tempo’. 




Un dos monumentos mellor conservados é o Panteón de Agripa (un templo para tódolos deuses, ‘pantheon’): de planta circular que vai rubindo cara arriba, coidando a simetría da altura coa anchura, até rematar a inmensa cúpula nunha lanterna, ‘óculo’, aberta ao ceo.        
       A calor reinaba na ‘Prazza della Rotonda’. Destapando o meu odre de turista para beber uns grolos de auga fresca, Eolo soproume na faciana e, como resultas da brincadeira, o meu maxín, inquedo e lixeiro, foi chuchado polo ollo no teito da igrexa, ganando rango cara arriba coma un globo ceibe da man aterecida dun neno: agora debe andar vagando por camiños interestelares asucando o ceo, de acó acolá.
      –“Estás nos biosbardos, esperta, moucho! que estás en Roma” –díxome a muller, mentres apurábamos unhas ‘birras’ acompañadas cunha pizza de fungos–. ‘Quizais sexan os cogomelos alucinóxenos, os que me abanean a mente, non é...? ou serán as alucinacións do síndrome de Stendhal que causa a sobredose da beleza asimilada? 
      Cos fungos rebulindo no corpo e mais o mal de Firenze afuscando a mente, fun  empoleirándome no cumio do monte Olimpo, preto da morada dos deuses; mentres a miña dona, a pobre, como non reparaba nela, foi darse un aire nas tendas dos ‘souvenirs’.
                    Zeus, en Roma Xúpiter, cuspía moi alto, era o rei dos deuses, fillo de Saturno. A súa mai, Rhea, confiouno de neno á garda da cabra Amalthea, porque, Saturno, devoraba os fillos que a muller ía dando a luz, temeroso de ser destronado, como así foi por Xúpiter.       
         Xúpiter, deus da terra e do ceo, aparecía cos atributos da aguia, raio e mais de cetro. Porén, non era todo ourego no monte Olimpo, sobre a súa cabeza lucía unha coroa de dúas bandas: unha de pelo e mais outra de la. Seica devecía tanto polas femias máis fermosas, como Venus, coma polos efebos de corpos moldeados nos xogos olímpicos; tamén mirou, pecando de incestuoso e promiscuo, á súa irmá xemelga, Xuno, adoptando o disfrace de cuco mollado: os aloumiños e mais un copo, elixir dos deuses, deixo lúbrica a Xuno para compracela no tálamo. A mitoloxía di que Xúpiter tiña o don de disfrazarse: de cisne, de vaca, de paxaro... e que non podía ser visto en toda a súa beleza e gloria.
        Ao carón de Xúpiter acudía Xuno, deusa do matrimonio: ‘interduca’, ‘domiduca’, ‘cinxia’ e lucina, a que trae os nenos á luz, eran algúns dos seus títulos, porén Xuno non era feliz, arreo choraba bágoas dos ollos, que andaba coa mosca trala orella polo namorisco de Xúpiter co Gaminades, un príncipe efebo troiano, sen reparar na ousadía de metelo no palacio, para que lle servira en cuncas brancas, con tento e cerimonia, os afamados viños tintos de Amandi, recostado no triclinio con brazos de ouro; logo, refocilábase co amante até quedar trasposto, que así era de regalada a vida de Xúpiter. Xuno tamén odiaba a Paris por escoller a Venus como a máis guapa da casta.                               
        Disque Xuño, coa cabeza pampa, tras unha tormenta estelar, entráralle un ataque de celos, apuntándolle a Xúpiter cos raios do seu mirar magnético co gallo de deixarlle murcho o imperioso falo das partes pudendas, que lle gustaba a Xúpiter tanto o plátano coma a papaia, caendo nos baixos praceres de Príapo, deus da fecundidade, que de cotío andaba co pau teso, pois a función crea o órgano.
           Entón, a Xúpiter entroulle o medo no corpo, matinando ir de picos pardos a terras de lonxe, así que convertido nun raio pegou trala Vía Láctea, aterrando no cabo do mundo, en Fisterra. Namorouse, axiña, da terra de Breogán, achando un lugar, florido e fermoso, para posuíla: unha cama de caraveis, mimosas, flores chorimas, que todo amor ten espinas, e follas de reboiras que se estarricaba este campo entre Lucus e Auria. E disque a pegada deixada afondada no leito de amor sería, co devir do tempo, o curso do río Miño.
           Como en Galicia, de cotío andan a tocar a gaita, Xuño moi anoxada, comida polos ciúmes, para vingarse decidiu atacalo no paraíso das reboiras, que sería despois a Ribeira Sacra, co arrebato doutra fenda, aínda máis profunda, inferida cos raios dos seus ollos: o canón do Sil é a cicatriz da daquela rabecha de femia celosa que se perde, vaiche boa!, nos albores dos pregamentos da terra.
       

                                                    Fotografía de Antón Rodicio

En Parada de Sil, o lugar máis fermoso de Galicia, no canón do Sil afundido entre rochas, miradoiro dos Balcóns de Madrid, Xuño permaneceu acochada, desde tempos inmemoriais, nun pasadizo secreto que vai cara ao mosteiro de Santa Cristina, ata que se arrepentiu, pedíndolle perdón a Xúpiter, consentindo que Xuno lucira a elegancia, curvas e reconcos do río Sil, sen atrancos no leito que se alongaba, reconciliados nunha aperta, intercambiando fluídos, de augas bravas, no lugar dos Peares, de onde partirían fusionados, un no outro, na carreira do Miño cara ao mar océano onde serían recibidos por Neptuno con loas de grandes olas.
          Mais seica que, amainadas as augas durante un tempo, Xúpiter volvera ás andadas de antes, metendo o seu furón, inquedo, ‘contra natura’, nos tobos das criaturas da contorna, valéndose do seu don mimético, deixando as ribeiras do Miño e mais do Sil sementadas de seres raros, cativos ou híbridos: nubeiros, sacaúntos, pintigas, encantos, alicornos, lobishomes, bruxas chuchonas, fadas, demos, trasnos, avenoiteiras, biosbardos, avelaíñas, pupieiriñas, mouras, lavandeiras da noite, ninfas feiticeiras...
             As ninfas feiticeiras, ‘As aureanas do Sil’ (ver poema de Lamas Carvajal) son endémicas no río Sil; malia que agora coa auga queda do encoro non se deixen ver por ningures, habelas hainas. Estas ninfas con corpo de sirena, vestidas de prata, atraían aos mozos que pasaban o río a nado ou baixaban a pescaren coas nasas e galaritos, sendo eles mesmos tamén ‘pescados’ polos doces cantos engaiolantes, tragados nos remuíños de funil que había nas pozas, mais hai quen di que de atoparse con elas nunha forte, brotarían pebidas de ouro brillantes como gotas de auga cristalina. O encantamento, di a lenda, só había unha forma de evitalo: gardar silencio. Estaban na obriga de nadar cun seixo dentro da boca, que non sería para o corrixir o tatexo, pola contra o coio mantiña a boca pechada aos encantos das ninfas Sildouras, entretidas elas en puliren as pebidas de ouro e amontoalas en medorras subterráneas, furadas por niños de serpes: faragullas de ouro que deixaran os deuses, Xúpiter e Xuno, esparexidas no leito do río Sil, río sagrado que leva a auga e o Miño, a fama.

xoves 17 decembro 2015

Celeirós, unha aldea do concello de A Teixeira



De mocosiño xa andaba eu tralas vacas en Celeirós, terra alta do concello de A Teixeira, de onde viñera casar Isidro, o único varón da casa dos Ferreiros, estirpe de forxa de xudeus ‘maragatos’, o peixe do mar aos ‘gatos’, xentilicio de Madrid, que chegaría a ser o meu pai pola ponte de Conceliñas, camiño de aloumiños e garatuxas, namorando á filla herdeira, a miña mai, da Casa de Viana: a diario, seica aparecía, cuspindo moi alto, antes do solpor no portalón do patio, montado no seu cabalo alazán con manta de Zamora cubríndolle as pernas; amigo de sombreiros de pano, botas de montar de coiro, de encargo, novas do trinque: todo el feito un cabrito, teso e varudo coma un buxo.               
     
     Celeirós é unha aldea soleada de montaña, con hortas feraces na beira baixa do vilariño, leiras chás de secaño espalladas ao redor, onde se alternaba o centeo coa sementeira das patacas. (‘Celeiro’ é a tulla onde se baleiraba o ‘grao’ trala malla, de aí o topónimo: ‘terra de pan’). Por entón, as airas do lugar, asfaltadas de bosta, endurecida ao sol, competían en ergueren medas de moios, entrecruzados con mestría coas espigas cara dentro ou palleiros, apuntando ao ceo, agradecidos pola abondosa colleita: mais, abofé, que ninguén podía competir coa tulla do Xosé, o ‘Paneiro’.                  

     Na cima, a capela de San Ramón Nonato, de vella cantería de perpiaño, está a protexer aos nenos prematuros do lugar; cara arriba, tirando pra Sistín, as devesas; embaixo, na ribeira dos Vaos, tendíanse ao sol os lameiros derregados: unha caldeira da vaira do Conde refrescaba o Reconco, onde me bañaba en coiros: ‘ictioterapia’ de bicos de troitas para os pés magoados das chancas.               

     Naquela, non había quen ousara chistarlle ao pai: a mai cumpría, andando para adiante a intervalos dun ano; a min tocoume dar o ‘si’ da escala, no coro de anxos de Viana. No outono, o dedo furabolos do proxenitor apuntaba a un de nós. Primeiro eran as vacas e, logo, se quedaba tempo, a escola: axiña, virían días longos de morriña no desterro, fóra do fogar; primeiro, a andaina coa transhumancia do gando da ribeira á montaña pola ponte de Conceliñas ou máis embaixo á beira da Fábrica da luz, pegando na petada do camiño deica subir ao cumio da Pedra do Sol, onde volviamos a mirada cara á ribeira, empoleirados no alto dunha pena, como Ulises con saudade de Ítaca.    
          
     Celeirós tiña o seu que, mais ao carecer de estrada e de luz eléctrica, o medievo, nestas aldeas do interior, perdurou no tempo: lugares idóneos para manter os ritos máxicos, antigas crenzas, non verificadas e, mesmo, onde aniñaran as bruxas, porque ‘habelas hainas e son moi cativas por teren feito un pauto co demo’: os sábados, no ‘aquelarre’, o diaño, disfrazado de macho cabrón, ao son dos pandeiros, seica viña a refocilarse cunha meiga das neófitas: era o  rito iniciático para obrar o mal.                      

     Por entón, falárame o señor Victorino (o escribidor da parroquia, con sona de saber artellar un documento en pregos de papel de barba, espallado en fina caligrafía, de pluma e tinteiro) da meiga de Torbeo: “Disque lle entraran catro demoños,‘cadelos’, no corpo, ladrando como tola, cando estaba ‘co mal’; en Celeirós, nos fiadeiros, tamén recitaban un romance: ‘/Contan a carón da lareira / o caso da Remixia meiga/ acochaba unha nena co pano da faldriqueira / sendo o envurullo dunha aña lueira...’ Esta muller, co demo no corpo, seica lle botara o mal de ollo a unha moza casadeira, e que aparecera o día da voda coas cara inzada de grans e, como resultas do meigallo, o pai da rapaza mallara na meiga, arreándolle cunha vara de vimbio de sete nós. As bruxas tamén se metamorfoseaban en moscas raxadas, mais desto último non hai testemuños escritos que acrediten tales feitos”, díxome o señor Victorino, deixando que morrera o conto.            

      Velaí outros ritos máxicos que escoitei e, mesmo, ollei na estadía de Celeirós: Acabada a liturxia dun pasamento, o cura deixara o misal aberto na ara consagrada, polo que as bruxas quedaran encerradas na igrexa: de enfornar o pan, non había obriga da sinal da cruz na boca do forno; o fachizo quedaría detrás da porta coa frouma cara arriba, que non se zarrapicarían as portas e fachinelos con auga de ruda ou bendita; nin andar á procura dunha coroa de follas de loureiro (laurus nobilis) para colgala da ferradura de sete furados ou no petador da porta. En canto ao rito máxico de curar os pezuños das reses, un terrón posto ao sol encima dunha parede tras ser pisado pola vaca que coxeaba, en secando a herba do terrón, curaría a vaca, abofé que quedei pampo, ollando os pasos da cerimonia oficiada polo pai, teimoso el co rito da tradición. Idola teatri, diría Feijoo (Casdemiro,1676): freire e ensaísta ilustrado que loitou por disipar as sombras das supersticións, prexuízos e costumes daquela Galicia  ignorante e medrosa.                  

     –“Enróscalle nos cornos as cousas boas: un escapulario, un rosario...! que a Marela anda con trazas de parir, espanta o meigallo co cacho da vacaloura, queridiño!, non sexa demo que se vaia ir o burro coas noces...” –díxolle o ‘Queridiño’ ao Fermín preto da Cruz, mentres retornaban no solpor, tanguendo a facenda dos Cabaleiros.                 

     Axiña, levantou acta da conversa o señor Victorino, dende o corredor da súa casa, dado en recompilar testemuños de costumes e quefaceres dos veciños por encargo do antropólogo Lisón Tolosana, a quen lle encomendara a Deputación de recoller nun libro a memoria do rural de Caldelas.

mércores 18 novembro 2015

A caída do piñeiro de Viana (hemeroteca de “La Región”)


Unha tarde de xuño, mentres repousaba o peso dos anos na randeeira da galería, que mira ao canón do Sil, o meu maxín pegou nas follas do calendario: de cotío, a ceacú espertando á memoria das primeiras andainas. Antes do solpor, acompañei ás netas a brincaren no souto da adega: un cadro impresionista de flores olorosas da candea, de cálido amarelo, adornaban e perfumaban o resío da casa. Ao pé da antiga adega, de cando neno,  presumía a familia dun piñeiro singular: certo, non era un “pinus pinea” calquera. Un recorte de “La Región”rememora a caída desta árbore senlleira  (o concello de Parada de Sil declarou ao castiñeiro de Entrambosríos digno deste honor, pois como di o outro, “cando espertaron os dinosauros...” xa estaba plantado no lugar).  Porén, as raparigas non paraban e menos aínda escoitando as trécolas do piñeiro, así que armadas de estalotes pegaron a correr unhas tralas outras, que tres eran tres: Deixa que xa...!, berreilles, tirando dos pes ao redor dos arellos dos vellos castiñeiros, emulando a Tom Hanks “running in Forrest  Gump”, mais ós poucos, parvo de min, as nenas desapareceron: haberá que procuralas nas caracochas, me dixen, tomando un respiro.

La Región. “Sacardebois (Parada de Sil). Un pino de 36 metros de alto y 40.000 kilos de peso, derribado por el viento en Sacardebois. Fue plantado en el año 1500 por el fundador de la Casa de Viana. El día 15 de los corrientes y sobre las nueve de la mañana, el fuerte viento huracanado reinante dejó sentir sus efectos devastadores también en esta provincia. En el pueblo de Sacardebois (Parada del Sil) y concretamente en el sitio o lugar conocido por Casa de Viana, propiedad de don Isidro Prieto, arraigaba un ejemplar de pino sin duda alguna, el primero de Galicia o tal vez de la Península que fue arrancado de cuajo a consecuencia de un vendaval. El hoyo originado de resultas del desguace de las raíces ofrece un destierro sobre el que  podría edificarse una gran casa...

            Entretidas coas monecas, aproveitei para remexer nos atados do aparador do salón. Deseguida acudín á carón delas cun álbum vello de fotos e mais o recorte de “La Región”. Estas fotos son do piñeiro aínda de pé, plantado polo 1700 e pico: a enorme copa, que coroaba un toro de máis de 30 m, conservaba o viño fresco nas calores do verao. A caída do piñeiro aconteceu no ano 1958, o 15 de decembro, ás nove da mañá. Aquela noite, os refachos do vento estiveron a petar, dálle que dálle, nas portas e xanelas. Conseguida a atención das nenas, continuei co conto do piñeiro: fóra, no souto, o vento asubiaba no cu da noite, renxían as gallas e ruxía o furacán, que esgallaba as trabes vellas e retorcía os castiñeiros novos. Gotas gordas de mal agoiro petaban, pingando cada vez máis insistentes, clok..., clok...!, no teito da alcoba do criado. O Petís, polo si ou polo non, deu un brinco no xergón de follas de millo: calzou os calcetíns zurcidos, as chancas, o pantalón de pana e, mentres abotoaba a chambra foi baixando os chanzos da escaleira para acomerar o gando: apandando cun feixe de herba pola aira, un furibundo refacho envurullouno co feixe, papándoo o vento: sentado no feixe, medio pampo, escoitou un estrondo fortísimo, reg... reeeg... plasf!, foiche unha cousa así, contaba o gañán. Este furacán desatado arrincou de raigaña o memorable piñeiro: catro castiñeiros, demoucados; trabes grosas, como a cintura dun home, rachadas; paredes de perpiaño, esborralladas. De alí a pouco, o Tifón concedeu a tregua das nove horas ao reloxo de péndulo do salón. Ai, miña nai querida! Virxe do Carme, caeu o pino!, berraba a miña mai desolada nas portas do patio. Logo, cunha mágoa que lle comía a alma, entrou no seu cuarto, entornou a porta e coas pernas dobradas e os xeonllos apoiados no reclinatorio, pechou os ollos mirando calada para os seus adentros.

“El gigantesco pino presenta las siguientes dimensiones: altura de 36 metros; circunferencia del tronco, 7 metros; y extensión de la copa 150 metros. Su peso aproximado, según personas prácticas en maderas, es de unas 40 toneladas (cuarenta mil kilos). Todos estos datos son dignos de mayor crédito. Nos fueron facilitados por el propietario del árbol, persona de gran ponderación y solvencia, quien afirma que éste fue traído de Portugal y plantado en el año 1500 por un fraile, don Diego de Páramo, fundador de dicha Casa de Viana en Sacardebois de la que es descendiente don Isidro Prieto. Es innumerable el número de personas que a diario desfilan por dicho lugar con el fin de admirar tan soberbio pino, al que dio muerte un terrible viento huracanado después de, aproximadamente, cuatrocientos cincuenta años de existencia. Hace años, diversos empresarios del sector de la madera, entre otros, varios de Pontevedra, Madrid, Valencia y Bilbao, se entrevistaron con el señor Prieto de Viana con la intención de comprárselo, a lo que se opuso de manera categórica por la sencilla razón de que tan extraordinario árbol estaba vinculado al nacimiento y fundación de su casa solariega. Hoy, por obra destructiva del viento, habrá de ser vendido a quien tenga la fortuna de llegar a una inteligencia con su  propietario (C.P.).

            Os serranchíns houberon de arranxaren un tronzador especial de máis de 2 m para ser turrado por dous homes en cada banda. “Aí vai o piñeiro de Viana, serrado en toradas”, comentaba Antonio de Purdeus, ollando en fite o camión madeireiro serpeando polas curvas da petada do Roxedoiro: disque catro homes ‘leitós’ da montaña cumprían para abarcar o seu toro, que serían cinco, coido eu, ‘calcaterras’ ou ‘milhomes’ campaneiros da ribeira, disculpando.
    
            Comentaba don Celedonio Prieto, Secretario da Audiencia de Ourense, autor do artigo de “La Región”, ao fotografo da reportaxe ao pé do piñeiro derrubado: “Esta árbore, sobranceira, foi o estandarte da Ribeira Sacra durante séculos: nos ritos dos druídas, as árbores eran o nexo da terra co ceo ”.