martes, 11 de outubro de 2016

Estampas dun pasado esquecido



 
Mira, Claudia, neste documento da fundación da Casa de Viana, que atopamos nunha arca do faio, ten que haber gato pechado: hai que facerlle un estudo lexicográfico, acompañado doutro semiótico, comentáballe o mestre en filosofía e letras, retornado a revivir as lembranzas de cando neno nunha aldea da ribeira do Sil.
                       
“Sello quarto, dez maravedís. Año 1677 –estaba  a ler a cada pouco un vello atado de papel de barba, escudriñando cos ollos chispos por detrás das lentes, a piques de caeren da punta do nariz– o   mosteiro de Monterramo afora o lugar e casa de Viana a don Francisco Vázquez de Páramo y a sus herederos y sucesores por las bidas (sic) e espacio de tres señores Reyes Católicos de España (...) que dichos Francisco Vázquez de Páramos y sucesores dé la Renta cada año por San Martín, cuatro gallinas, pagaderas en el Priorato de San Adrián. Atentos le hazemos (sic) dicho fuero por la menor renta de lo que merecería pagar. “Sello quarto, dez maravedís. Año 1677”. 
Aplicándolle o sistema pitagórico, temos:sello quatro’, 4;dez maravedís’, 10; 10=1+0= 1; ‘año’ 1677= 1+6+7+7= 21=2+1= 3; 4+1+3= 8. O avó decatouse de que todo ía encaixando: “Catro galiñas, tres reis e mais un santo tamén suman 8, (oito)”, repetiu satisfeito; o oito (8) é o número clave! –recalcou, mentres ollaba en fite, con ollos de moucho, a cariña asombrada da nena. O profesor emérito, que oficiaba de meigo, era un humanista versado tanto  en letras como en números, próximo á doutrina da cábala simbólica sefardí, en liña con Pitágoras: “Tódalas cousas son números”, polo que tamén se sentía engaiolado cos intríngulis dos programadores informáticos: o sistema binario (1,0), o código ASCII que representa valores alfanuméricos nas computadoras, e así. Dotado dun maxín inquedo, percorría arreo sendeiros esotéricos, mentres matinaba hipóteses alternativas en torno aos mitos, bruxería e crenzas máxicas arraigadas no pobo do rural, desoíndo o criterio ilustrado dos freires Feijoo e Sarmiento.    
–Para retornar ao pasado, cómpren, ademais do cacho, unhas palabras máxicas que casen co número clave para que movan a vontade de Chronos.   
 –A ver estas, que acabo de glosar –dixo Claudia, de 12 anos, entusiasmada cos feitizos de aprendiz no obradoiro meigo: “Por unha escaleira de 8 banzos vai paseniño unha gata negra, mentres un ratiño está a xogar con 8 boliñas de anís: a gata, chula como un 8, perdóalle a vida, deitándose no cima da escaleira... certo: a gata está a debuxar o símbolo do tempo infinito, explicoulle o profesor. 
             –‘Chronos, vade retro’a ceacú…!, berrou a nena; e como é iso, que non vai...?, exclamou expectante... déixame a min –pediulle o avó, mentres se colgaba do pescozo un tríscele druída, que lle serviría de amuleto para retornar ao campo trillado do pasado.      
              “Oh, Chronos, que vas movendo a terra ao dereito, faina xirar 8 veces 8 do revés! Oh, prudente Penélope, destece o teu manto outro tanto! Oh, linda Ariadna de cabelos dourados, tira do fío da vida e verás saír a Teseo triunfante do dédalo! Polo poder de 8 meigallos, polo cheirume retrógrado de 8 allos, que se esfume o presente e que volva o pasado de repente, bruxas fóraaa…!”, oficiou o avó, erguendo as maos ao ceo coma crego en pascua. Entón, así polas boas, o tríscele comezou a xirar lixeiro cara atrás até axustar o tempo na hora vella. 

“Foise a luz!, berrou unha señora, varada no leito dunha alcoba: “A miña vida sonlle os recordos”, dicía. Como resultas do conxuro, as aldeas da ribeira do Sil quedaron sumidas nun escenario pintado de gris: os teléfonos móbiles tolearon vibrando con sons e luces de urxencia até estouparen como petardos. Por riba das casas, ouvea o lobo. Ao lonxe, canta tristeiro un carro. No palco da festa, ornea un burro. No sagrado, as campás choran a defunto... e logo quen morreu? a ‘Morte’... cona, non digas! Onte, as mozas acudiran á romaría de Triguás, que remedia as dores das moas; hoxe, van cun velo negro aos oficios do pasamento da ‘Morte’ de Leiravella. Pola Barca de Baixo, vai indo un home solitario cargado coa barquilleira ao lombo. Un neno, con chanquiñas e pantalóns curtos, ‘o Milhomes’, está a marcar no chan un bucle de círculos concéntricos ao redor dunha caracocha, guiando un aro dun caldeiro furado; noutra man, un cacho de pan e, de compango, unhas lascas de touciño afumado. Unha muller con mandil e bata a cadros está, dálle que dálle, a mazar o leite na porta casa. Nas dúas abas do Sil, liñas de pataos de mencía, garnacha e mouratón: unha terra pobre que dá viños artesanais ricos. O Sil baixa ceibe, ruxindo: para arribar á outra banda de Lemos, hai que ter a pericia dun argonauta esquivando os enredos das nasas e galaritos que atrapan ás troitas. No solpor, as alfombras de asfalto voaron polos aires guiadas polas meigas a cabalo das vasoiras cara ao aquelarre de San Xoán: as aldeas quedan ligadas por pistas de terra, camiños reais e de ferradura: tráfico de carros, burros e machos; no verao, cargan cestos de pavías da ribeira como troque dunhas tegas de centeo da montaña. Nas varandas dunha casa de Costrela fumegan os vapores de 8 pratos8de papas de fariña milla. O coche Barreiros, de liña de correo, trae as novas dos veciños espallados na diáspora; os mércores, a bucina acatarrada do peixe pita nas aldeas o arrecendo do mar. As mulleres lavan no regueiro a pana dos homes, mentres fan o ‘Sálvame’ diario. Nas festas, as parellas bailan deseguido ‘o gato montés’; a parella de tricornes, en troques, permanece estaferma. Maos branca e suaves, as do cura; mais, empoleirado no púlpito, vólvese o demo con cornos: ‘as tentacións, o pecado mortal, que si o inferno...’. Na mesa da mestra descansa unha vara: é a vella pedagoxía de ‘cala e ponte teso’; antes do recreo, un copo morno de leite americano; nunha folla aberta da enciclopedia Álvarez, aparece debuxado o perfil dun xugo con frechas... “A luz, que xa volveu!, pra min está se sobra: co candil de carburo pechaba os ollos e deixábame levar”, dixo para os seus adentros a señora da alcoba. Parada de Sil, terra que enmeiga.

Ningún comentario: